پیری و سالمندی یکی از مراحل چرخه طبیعی زندگی است که برای هر موجود زمینی اتفاق می‌افتد. این مسئله برای بسیاری از افراد ناخوشایند است، به همین دلیل، سالمندی را این‌گونه تعریف می‌کنند، “دورانی که قوای جسمی و روانی کاهش می‌یابد”. البته نباید فراموش کنیم که همه افراد دوران سالمندی یکسانی را تجربه نمی‌کنند.
برخی از افراد قبل از سن سالمندی دچار پیری زودرس شده، تمام عضلات و ارگان‌های حسی بدن در آن‌ها ضعیف گشته و سرعت عملکرد پردازش مغز، سیستم گوارش و کلیه‌ها افول پیدا می‌کند. در مقابل افرادی هستند که در سنین 80 و 90 سالگی، زندگی سالم و موفق را را تجربه می‌کنند.
به همین بهانه در این مقاله از مجله بنیانگذار، به بررسی زندگی سالم و موفق در دوران سالمندی می‌پردازیم.
دوران سالمندی
تعاریف مربوط به سالمندی از منظر زیست‌شناسی، جمعیت شناسی، اشتغال و جامعه‌شناسی با یکدیگر سازگار نیستند. با این حال اغلب، بازه سنی 60 یا 65 سال و بیشتر، به عنوان شروع دوران سالمندی معرفی می‌شود.
سالمندی آخرین مرحله در فرآیندهای زندگی یک فرد است و یک گروه سنی یا نسلی است که بخشی از قدیمی‌ترین اعضای یک جمعیت را در بر می‌گیرد.
هیچ توافق جهانی برای سن سالمندی وجود ندارد. با این حال امروزه در کشورهای غربی سن 60 یا 65 سالگی را سنین واجد شرایط برای شروع برنامه‌های بازنشستگی و سالمندی می‌دانند. در حالی که بسیاری از کشورهای دیگر، از اواسط دهه 60 تا 70 سالگی را شروع دوران سالمندی می‌دانند.
چرا از دوران سالمندی هراس داریم؟
برای اکثر ما فکر کردن به دوران پیری و سالمندی دلهره‌آور است، به ویژه وقتی کسی می‌گوید؛ “کاش دوباره جوون می‌شدم” یا “قدر جوونیت را بدون”، ترس و دلهره ما بیشتر و بیشتر می‌شود.
حق هم داریم دچار دلهره شویم. وقتی به این فکر می‌کنیم که بیماری‌ها و ناتوانی‌ها جسمی‌مان در دوران سالمندی بیشتر می‌شود، به طوری که حتی امور شخصی خود را یا به سختی انجام دهیم یا اصلا نمی‌توانیم انجام دهیم، تعامل‌مان با محیط، اجتماع و دیگران کمتر می‌شود، انواع بیماری‌ها به سمت‌مان سرازیر می‌شود، همه این‌ها دلهره‌آور است.
اگر شما هم با من هم نظر هستید، که این مسائل دلهره‌آور هستند، باید سعی کنیم برای داشتن یک زندگی سالم و موفق در دوران سالمندی از همین الان برنامه‌ریزی کنیم. بنابراین ابتدا با ویژگی‌های یک زندگی سالم و موفق در دوران سالمندی آشنا می‌شویم و سپس یاد می‌گیریم چه کارهایی را انجام دهیم که زندگی سالم و موفق در دوران سالمندی داشته باشیم.
زندگی سالم و موفق دوران سالمندی به چه معناست؟
سالمندی فقط بیماری، انزوا، لرزش دست، حافظه کم نیست، همانطور که خود شما نیز شاهد هستید، افراد سالمندی هستند که با وجود افزایش سن، در سطح بسیار بالای جامعه، در عرصه علم، پزشکی، هنر، فرهنگ و غیره بسیار موفق عمل می‌کنند. البته دوران سالمندی موفق به معنی نداشتن بیماری‌های جسمی نیست. سالمند موفق، کسی است که با وجود بیماری، توانایی جسمی و شناختی خود را در بالاترین حد ممکن نگه‌داشته و با جامعه و اطرافیان تعامل موفق داشته باشد.
یک سالمند موفق، از نظر ذهنی سالم و فعال است، و از همه مهم‌تر، زندگی او معنا دارد. او همچنان کارهایی را که قبلا انجام می‌داده را می‌تواند انجام دهد. او می‌تواند سفر برود، با دوستان خود معاشرت کند، حتی کتاب بنویسد و در یک کلام از زندگی لذت ببرد. آیا او یک سالمند موفق نیست؟؟؟
ویژگی زندگی سالم و موفق در دوران سالمندی
دو دانشمند بزرگ به نام‌های “جان والیس رو” و “رابرت کان” کتابی تحت عنوان “سالمندی موفق” را در سال 1987 منتشر کردند. این دو دانشمند در این کتاب اذعان داشته‌اند، سالمندی موفق به سه فاکتور وابسته است که شامل موارد زیر هستند:
- سلامتی با خطر کم بیماری و ناتوانی: سلامتی شامل ورزش منظم، رژیم غذایی سالم و معاینات منظم است.
- عملکرد ذهنی و جسمی بالا، که نشان می‌دهد در سالمندی سالم، افراد از نظر فکری فعال هستند.
- تعامل فعال با زندگی، و یک سیستم قوی از حمایت‌های اجتماعی.
سلامت جسمی
یکی از ارکان مهم برای یک زندگی موفق در سالمندی، داشتن سلامتی است؛ به طوری که فرد بتواند تا زمانی که امکان دارد به طور مستقل زندگی کنند. به همین دلیل انجام پیاده‌روی‌های طولانی، ورزش گروهی یا انفرادی هم زمینه‌ساز سلامت جسمی هستند و هم زمینه تعامل فرد سالمند را با همسن و سالان فراهم می‌کند.
امنیت مالی
یکی از ملزومات مهم در دوران سالمندی، برخورداری از امنیت مالی برای رفع نیازهای اولیه و پرداخت هزینه‌های زندگی و دسترسی به بیمه‌های درمانی است. فرد سالمند نباید در این دوران دغدغه رفع نیازهای اولیه را داشته باشد. باید از نظر مالی تامین باشد تا یک زندگی موفق در دوران سالمندی را تجربه کند.
پیشنهاد می‌شود: سرمایه‌گذاری چیست؟ معرفی انواع روش‌های سرمایه‌گذاری
سرگرم بودن
خب سالمندی به این معنا نیست که فرد از تمام فعالیت‌ها و برنامه‌ها کناره‌گیری کند. اتفاقا افراد در این دوران باید حتما خود را سرگرم کنند. مثلا به سرگرم‌های مورد علاقه خود بپردازند، در امور خیر و عام المنفعه، داوطلبانه شرکت کنند.
مستقل بودن
زمانی می‌توان زندگی سالمندی را موفق دانست، که فرد بتواند مستقل و بدون کمک دیگران، کارهای روزانه و امور شخصی خود را انجام دهد، از خود مراقبت کند و مستقل عمل کند بدون دخالت دیگران.
سلامت ذهن
یکی از مسائلی که دغدغه بسیاری از سالمندان است، مسئله حافظه می‌باشد. یک سالمند موفق کسی است که فعالیت ذهنی خود را حفظ می‌کند و حافظه‌اش را از دست نمی‌دهد. به همین دلیل دریافت اطلاعات از طریق مکالمه، خواندن مطلب، رسانه، شبکه‌های اجتماعی و سپس تمرین یادآوری، نوشتن یادداشت و… می‌تواند به حفظ سلامت ذهن کمک کند. استراحت کافی، رژیم غذایی سالم و تلاش برای یادگیری موضوعات و ایده‌هایی جدید از دیگر موارد برای کمک به سلامت ذهن هستند.
حفظ روابط با اطرافیان
یک سالمند موفق، تعاملات اجتماعی خود را با خانواده، دوستان و .. با شرکت در دورهمی‌های خانوادگی، دورهمی‌های دوستانه و شرکت در اجتماعات، برای داشتن یک زندگی موفق در سالمندی حفظ می‌کند.
پیشنهاد می‌شود: مهارت‌های ارتباطی در خانواده
پذیرش
افرادی که زندگی موفق در سالمندی را تجربه می‌کنند، تغییرات مربوط به افزایش سن و سالمندی را پذیرفته و خود را با آن منطبق می‌کنند.
چگونه یک زندگی سالم و موفق در دوران سالمندی داشته باشیم؟
اینکه دوران سالمندی موفق و خوبی داشته باشیم به مسائل متفاوتی وابسته است. مثلا هر چه از نظر مالی، اوضاع بهتری داشته باشیم، کیفیت زندگی در دوران سالمندی بالاتر است. اما این بدان معنا نیست که اوضاع بد مالی اکنون، نشانه این است که در سالمندی، کیفیت زندگی پائینی خواهید داشت.
افراد در دوران سالمندی به انواع بیماری‌ها مانند بیماری‌های قلبی- عروقی، دیابت، فشارخون، پوکی استخوان و انواع و اقسام بیماری‌ها مبتلا می‌شوند. و بدترین کیفیت زندگی، متعلق به کسانی است که از نظر سلامتی در وضعیت خوبی به سر نمی‌برند. بنابراین نباید فراموش کنید که ثروت حقیقی در دروان سالمندی، سلامتی است.
یکی دیگر از مواردی که برای زندگی موفق در سالمندی باید از آن بهره‌مند باشید، قدرت مثبت‌اندیشی است. به همین دلیل باید از هراس و نگرش منفی نسبت به دوران سالمندی پرهیز کنید.
با توجه به آنچه گفته شد باید این موارد را در نظر داشته باشید:
1-مراقب سلامت جسم خود باشید.
ورزش منظم، تغذیه سالم؛ حذف چربی، نمک، قند مصنوعی از رژیم غذایی؛ مصرف میوه و سبزیجات، پیاده‌روی، پرهیز از الکل و سیگار را باید در سبک زندگی خود رعایت کنید.
2-مراقب سلامت روان خود باشید.
با دوستان و خانواده خود ارتباط موثر داشته باشید.
در برنامه‌ها و فعالیت‌های اجتماعی شرکت کنید.
خود را از نظر فکری فعال نگه‌دارید؛ کتاب بخوانید، پازل، جدول و سودکو حل کنید. در یک کلاس شرکت کنید.
برای اینکه مثبت اندیش باشید، از تمرکز روی مسائل منفی پرهیز کرده در عوض نگاهتان را به موارد مثبت در زندگی معطوف کنید.
اگر احساس غم و افسردگی دارید، حتما با یک مشاور صحبت کنید.
3- آینده‌نگر باشید.
برای اینکه در سالمندی دغدغه مالی نداشته باشید، مراقب پول خود باشید. حتی اگر شخص دیگری حساب‌های شما را مدیریت می‌کند، یا از طرف شما سرمایه‌گذاری کرده است، حتما خود نیز در جریان امور مالی خود باشید.
کلام پایانی
همه ما دوست داریم عمری طولانی داشته باشیم، اما عمر طولانی بدون سلامتی ذهن و جسم، لذتی ندارد. زمانی از عمر طولانی لذت خواهید برد که یک زندگی موفق در دوران سالمندی را تجربه کنیم.
از خودتان بپرسید دوست دارید پیری خود را چگونه بگذرانید و از نظر شما زندگی موفق در سالمندی به چه معناست؟ سپس برای آن برنامه‌ریزی کنید. آیا تاکنون دست به چنین برنامه‌ریزی‌ای زده‌اید؟ فکر می‌کنید برای اینکه سالمندی خود را در آرامش سپری کنید، باید چه کارهایی را از الان انجام دهید؟
