تا حالا از خودتون پرسیدید چرا بعضی از افراد با وجود داشتن کار ثابت و درآمد ماهانه بالا، اوضاع اقتصادی چندان مناسبی ندارند؟ اگر از بحث تورم و بیثباتی اوضاع اقتصادی صرفهنظر کنیم، علت این مشکل را باید پایین بود سواد مالی این دسته از افراد دانست نه بیپولی.
حتما بارها و بارها اصطلاح سواد مالی را شنیدهاید اما احتمالا بطور دقیق نمیدانید سواد مالی به چه معناست و دقیقا به چه کاری میآید.
اینطور بگویم، سالهای پیش که قلم و کاغدی برمیداشتیم و خرجهای روزانه خود را مینوشتیم، یا امروزه که گوشی موبایل جایگزین کاغذ و قلم شده و با استفاده از ابزارها و اپلیکیشنهای مدیریت مالی دخل و خرجمان را ثبت میکنیم، اینها از نشانههای سواد مالی هستند.
سواد مالی این شانس را به ما میدهد تا زندگی مالی بهتری داشته باشیم و در مدیریت دخل و خرجمان دچار بحران نشویم.
سواد مالی چیست؟
سواد مالی طبق تعریف یونسکو، یعنی توانایی مدیریت مالی خانواده، شناسایی روشهای پس انداز و تعادل بین درآمد و مخارج.
سواد مالی financial literacy یعنی توانایی فهم، درک و بکارگیری مهارتهای مالی نظیر مدیریت مالی شخصی، بودجه بندی مالی شخصی و سرمایهگذاری به صورت موثر و کارآمد.
تعاریف مختلفی برای پاسخ به این سوال وجود دارد. به بیان ساده میتوان گفت، سواد مالی به دانش و درک کلی از مسائل مالی مربوط میشود.
سواد مالی از مهمترین مهارتهای موردنیاز برای ما به شمار میآید که باید آن را از دوران کودکی فرا میگرفتیم. سواد مالی به ما کمک میکند بر اساس میزان درآمد و دارائیهای خود بهترین تصمیمات را برای افزایش سرمایه و رفاه مالی زندگی خود بگیرم.
تصمیمگیری درباره هزینههای مالی زندگی مانند پرداخت اقساط وام، قبضها، بدهیها و مسئولیتهای مالی که بر عهدهمان است، خودبه خود دلهرهآور هستند. اما سواد مالی به ما کمک میکند که دلهره و ریسک درباره مدیریت هزینهها را به فرصتی برای استفاده درست از سرمایههای زندگیمان بدل کنیم.
چرا سواد مالی مهم است؟
در دنیای امروز، عدم توانایی مالی میتواند اثرات ویرانگر بلندمدتی برای فرد داشته باشد. متاسفانه بین 60 تا 70 درصد جامعه از نظر دانش و سواد مالی، کم سواد و یا حتی بیسواد هستند.
بیسوادی مالی مشکلات متعددی به بار خواهد آورد. شاید مهمترین این مشکلات عدم توانایی در بازپرداخت بدهیها، خرج کردن به صورت نادرست و تصمیمات اقتصادی ضعیف باشد که در بلندمدت به فرد و خانواده آسیب وارد میکند.
اهمیت سواد مالی بیشتر خود را در زمان بازنشستگی نشان میدهد. افرادی که دارای سواد مالی بالایی نسبت به مسائل حوزه بازنشستگی هستند دوبرابر بیشتر از افراد دارای سواد مالی ناکافی دارای ثروت هستند. به این معناست که، افرادی که سواد مالی کمتری دارند هزینههای بیشتری را بابت تصمیمات اشتباه خود میپردازند.همچنین این افراد سرمایهگذاری نمیکنند و با بدهی و درک ضعیف از شرایط وام دچار مشکل میشوند.
کسب سواد مالی به این معناست که نگذارید پول یا فقدان آن مانع خوشبختی شما شود؛ در شرایط تورمی حاضر که هزینهها روزانه دچار نوسان هستند، این نکته اهمیت دارد که بتوانید با پول خود برای ماهها و سالها سرمایهگذاری کنید تا دغدغه کمتری در مدیریت مالی داشته باشید.
شاید برای شما پیش آمده باشد که بهخاطر تصمیمهای اشتباه در مدیریت و سرمایهگذاریها، مبالغ زیادی از دست داده باشید. نداشتن سواد مالی و تقویتنکردن آن، بعد مالی زندگی شما را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
مولفههای اصلی و کلیدی سواد مالی
1-بودجهبندی:
یکی از مهمترین اصلهای سواد مالی، بودجهبندی است. به برنامهریزی مالی که میزان درآمد و هزینههای فرد در آن محاسبه میشود، بودجهبندی میگویند. بودجهبندی نوعی برنامهریزی مالی برای خرج کردن متناسب با میزان درآمد و هزینهها است.
هنگامی که برنامهای برای هزینهها(بودجه) خود داشته باشیم، با توجه به آن خرج میکنیم و میتوانیم حتی مبلغی را هم پسانداز کنیم. در این صورت میتوانیم در مواقع ضروری یا بحرانی با خیالی آسوده از بحران عبور کنیم و حتی مواقعی را هم به سرمایهگذاری فکر کنیم.
بدون داشتن یک بودجه منطقی، نمیتوانیم مخارج خود را به درستی کنترل کنیم و در نتیجه خیلی زود با مشکل مالی مواجه میشویم و گاهی کوچکترین بحرانهای مالی میتواند اثرات عمیق روی زندگی ما بگذارد.
برای اینکه بتوانیم به بودجهای که تنظیم کردیم پایبند باشیم، این بودجهبندی باید دقیق، حسابشده و انعطافپذیر باشد. درواقع باید بودجه را طوری تنظیم کنید که نه خیلی کم باشد تا مجبور شویم از پساندازمان خرج کنیم، نه آنقدر زیاد باشد که فکر کنیم باید حتما همه آن را خرج کنیم.
قانون اصلی در بودجه بندی این است که درآمد باید بیشتر از هزینهها باشد. تفاوت این دو (درآمد و هزینه) چیزی است که کمک میکند تا پسانداز کنیم.
برای بودجهبندی، از نسبت ۲۰/۳۰/۵۰ استفاده میکنیم. یعنی۵۰ درصد درآمد را برای هزینههای ضروری، ۳۰ درصد را برای هزینههای غیرضروری و ۲۰ درصد را برای پسانداز در نظر بگیریم.
2-پسانداز
پسانداز مقدار پولی است که پس از کسر هزینهها از درآمدهای هر فرد باقی میماند. در واقع ذخیره کردن پول برای تهیه امکانات و رسیدن به استقلال مالی در آینده، یکی از اصول زندگی امروزه است.
پسانداز میتواند برای دستیابی به اهداف کوتاه مدت یا بلندمدت انجام شود. از اصلیترین انگیزههای افراد از پسانداز، میتوان به خرید اجناس گرانقیمت، رسیدن به رفاه مالی بیشتر در زندگی، داشتن یک پشتیبان مالی در زمانهای اضطراری، تامین آینده فرزندان و مواردی دیگر اشاره کرد.
نکته مهم اینکه که به ذخیره پول پس از کسر مخارج از درآمد باقیمانده، پسانداز نمیگویند. بلکه پسانداز با جداکردن میزان پول از درآمد قبل از خرج آن به دست میآید.
3-مدیریت بدهیها
اول بهتر است بدهی را تعریف کنیم، بدهی نشاندهنده تعهد یک شخص حقیقی یا حقوقی به شخص حقیقی یا حقوقی دیگر است. در اینجا به شخص اول بدهکار و به شخص دوم، بستانکار میگویند. بدهی نوعی تعهد بین دو طرف است که در حال تسویه یا پرداخت نشده است. اوراق قرضه، اوراق مشارکت، اوراق تجاری و وامها همه مثالی از بدهیها هستند. با کاهش مخارج و افزایش بازپرداخت بدهیها و وامها میتوانیم سریعتر بدهیهای خود را تسویه کنیم.
4-سرمایهگذاری
سرمایهگذاری در علم اقتصاد یعنی خرید کالایی که در حال حاضر استفاده یا مصرف نمیشود، اما در آینده فرد حتما به آن نیاز پیدا خواهد کرد و آن کالا برای او سودآور خواهد بود.
سرمایهگذاری علاوه بر این که سبب آسودگی خاطر ما از آینده خواهد شد باعث کسب سود و حتی سود مرکب نیز خواهد شد. برای دستیابی هب سود مرکب دو اصل مهم را باید رعایت کرد؛ اول اینکه به اصل و سود سرمایهگذاری خود دست نزنیم و به آن اجازه رشد بدهیم و نکته دوم اینکه صبر و حوصله داشته باشیم.
برای داشتن سواد مالی چه مهارتهایی لازم داریم؟
افزایش سوادمالی به منظور پیشرفت مالی در زندگی شخصی، نیازمند یادگیری و تمرین مهارتهای متنوعی است که شامل مفاهیم پایه مالی، خواندن و تفسیر صورتهای مالی، بودجهبندی و برنامهریزی مالی، مدیریت بدهی، سرمایهگذاری، مدیریت بدهی، مهارتهای مالیاتی، اصول مدیریت مالی شخصی، تحلیل ریسک و مدیریت آن، مهارتهای مذاکره و ارتباطات مالی و استفاده از ابزارهای مالی است.
در ادامه با این موارد بیشتر آشنا میشوید:
مفاهیم پایه مالی: مفاهیم پایه مالی شامل اصول و مفاهیم اساسی در حوزه مالی است که برای درک بهتر سیستمها و عملکردهای مالی ضروری هستند. این مفاهیم برای هر فردی که در حوزه مالی فعالیت میکند از جمله سرمایهگذاران، کارآفرینان، مدیران مالی و عموم مردم؛ حائز اهمیت است. درآمد، هزینه، سرمایه، سود و زیان، نقدینگی، بودجهبندی مفاهیمی هستند که شما باید با آنها آشنا باشید.
خواندن و تفسیر صورتهای مالی: برای درک و تحلیل وضعیت مالی یک شرکت یا سازمان باید بتوانید صورتهای مالی مانند ترازنامه و صورت سود و زیان را بخوانید و تفسیر کنید.
بودجهریزی مالی: بودجهریزی مالی فرایندی است که شامل برنامهریزی، تخصیص و کنترل منابع مالی یک سازمان یا فرد است. هدف اصلی بودجهریزی مالی، بهینه سازی استفاده از منابع مالی و دستیابی به اهداف مالی و عملیاتی مشخص است. شما باید بتوانید برنامههای مالی را برای خودتان یا سازمانتان ایجاد کنید و بودجهریزی منطقی و بهینه را پیادهسازی کنید.
سرمایهگذاری: شما باید توانایی انتخاب و تحلیل فرصتهای سرمایهگذاری را داشته باشید و بتوانید پول خود را در بورس، املاک و … سرمایهگذاری کنید.
مهارتهای مالیاتی: مهارتهای مالیاتی به مجموعهای از مهارتها و دانشها اطلاق میشود که برای درک، تحلیل و اعمال قوانین و ضوابط مالیاتی لازم است. این مهارتها برای افرادی که در زمینه مالیات فعالیت میکنند، اهمیت بسیاری دارند.
اصول مدیریت مالی شخصی: شما باید بتوانید مالیات خود را به طور موثر مدیریت کنید؛ برنامههای بازنشستگیتان را برنامهریزی کنید و هدفهای مالی شخصیتان را برآورده کنید.
تحلیل ریسک و مدیریت آن: شما باید ریسکهای مالی را شناسایی کنید و برنامههایی برای مدیریت و کاهش آنها ایجاد کنید.
مهارت مذاکره و ارتباط مالی: باید بتوانید در مذاکرات مالی شرکت کنید و قراردادهای مالی را تفسیر کنید و بتوانید به طور صحیح با دیگران در مورد مسائل مالی ارتباط برقرار کنید.
استفاده از ابزارهای مالی: باید با نرمافزارهای مالی مانند اکسل، پارسیان، هلو و … آشنا باشید و بتوانید از آنها بهره ببرید.یادگیری و تقویت این مهارتها میتواند سوادمالی شما را بهبود ببخشد و باعث شود در تصمیمگیریهای مالی بهتر عمل کنید.
راههایی برای تقویت و بهبود سواد مالی
توصیه کارشناسان مالی این است که همه افراد باید سواد مالی را یاد بگیرند. همه افراد در هر سنی لازم است برای تقویت سواد مالی خود آموزش ببینند؛ از نحوه مدیریت حسابهای بانکی گرفته تا پرداخت به موقع اقساط، بدهی و سرمایهگذاری. راههای بسیاری برای افزایش سواد مالی وجود دارد که در ادامه به چند مورد از آنها اشاره میکنیم.
1-درباره مسائل مالی و اقتصادی مطالعه کنید.
اولین قدمی که برای کسب دانش درباره موضوعی میتوانیم برداریم، مطالعه درباره آن موضوع است. در حوزه سواد مالی، مدیریت پول کتابها، مجلات، مقالات و مطالب متعددی وجود دارد که میتوانیم از آنها استفاده کنیم.
کتابهایی که در حوزه سواد مالی میتوانیم بخوانیم:
- اسرار ذهن ثروتمند
- دید اقتصادی
- پدر پولدار، پدر بیپول
- ثروتمندترین مرد بابل
- بیندیشید و ثروتمند شوید
- روانشناسی پول
2-شرکت در دورهها و کلاسهای آموزشی
بعضی از افراد در کلاسهای آموزشی، بهتر یک مطلب را یاد میگیرند. میتوانیم در کلاسها و دورههای آموزشی مربوط به سواد مالی نظیر دورههای امور بانکی و مالی ثبت نام کنیم. شرکت در این دورهها و کلاسها باعث میشود مطالب را با سرعت و دقت بیشتری یاد بگیریم.
در دورههای آموزشی این فرصت داریم تا سوالات و مشکلات خود را مطرح و به جواب صحیح آن برسیم. همچنین این روزها دورهها و کلاسهای آنلاین بسیاری وجود دارد و اتفاقا با شرکت در این دورهها میتوانید هزینه رفتوآمد را حذف کنیم.
3-با افرادی که به دنبال اهداف مالی بزرگ هستند، در تعامل باشید.
با افرادی که مانند شما اهداف مالی بزرگ دارند، یک گروه تشکیل دهید و با آنها در تعامل باشید. با آنها درباره اهداف خود صحبت کنید، نظرات آنها را بشنوید و برای بهبود سواد مالی خود و دیگران تلاش کنید.
4-از شبکههای اجتماعی کمک بگیرید.
در شبکههای اجتماعی میتوانیم به صفحات شرکتهای مالی و مشاوره سرمایهگذاری مراجعه کنیم و با مطالعه و بررسی مطالب، سواد مالی خود را ارتقاء دهیم. در صفحات این موسسات درباره کارتهای اعتباری، انواع پسانداز، روشهای بودجهبندی، روشهای کاهش هزینه و غیره صحبت میشود که میتواند تا حد زیادی دانش ما را بالا ببرد.
5-اصول بودجهبندی را یاد بگیرید.
در بخش مولفههای اصلی و کلیدی سواد مالی درباره بودجهبندی و اصول آن صبحت کردیم. فقط باید این نکته را ذکر کنیم، برنامهریزی برای بودجه کار سختی نیست، فقط برای اینکه بتوانیم به بودجهای که تنظیم کردیم پایبند باشیم، این بودجهبندی باید دقیق، حساب شده و انعطافپذیر باشد.
6- روشهای کلاهبرداری را بشناسیم.
افرادی که سواد مالی دارند، امور مالی خود را به دقت زیر نظر دارند و مسائل غیرعادی را سریعتر از سایر افراد تشخیص میدهند. زمانی که امور مالی خود را به دقت زیر نظر داشته باشیم، احتمال اینکه کسی بتواند با استفاده از هویت ما کلاهبرداری کند یا حسابهای ما را مورد سوء استفاده قرار دهد، کمتر خواهد بود.
7-کاهش هزینهها
اگر آیندهنگر باشیم و تصمیم داریم پول بیشتری پسانداز یا سرمایهگذاری کنیم، دو راه پیشرو داریم، میتوانیم در کنار حرفه اصلی، شغل پاره وقتی داشته باشیم، یا با رعایت اصولی که با داشتن سواد مالی به آن دست پیدا میکنیم، هزینههای خود را کاهش دهیم. این راه سریعتر ما را به اهدافمان میرساند.
8-روی آینده سرمایهگذاری کنیم.
در حوزه سواد مالی، آیندهنگری یعنی اینکه اهمیت پسانداز و سرمایهگذاری را درک کنیم. با پسانداز و سرمایهگذاری میتوانیم هرچه میخواهیم داشته باشیم.
اگر پسانداز نکنیم، در موقعیتهای اضطراری مالی تاثیر قابل توجهی روی زندگی ما خواهد داشت.
ضربالمثلی وجود دارد که میگوید”پسانداز را زود شروع کنید و همیشه انجام دهید!”
9-ریسک کنیم.
پسانداز یکی از مهمترین راهکارهای در برابر بحرانهای مالی است. به جای درمان بهتر است با داشتن پسانداز از بحرانهای مالی پیشگیری کنیم.
کارشناسان مالی توصیه میکنند به اندازه شش ماه برای هزینههای زندگی پسانداز داشته باشیم تا در مواقع بحرانی بتوانیم از آن استفاده کنیم. در صورت داشتن پسانداز میتوانیم از تبدیل شدن یک اتفاق مالی کوچک به یک بحران بزرگ پیشگیری کنیم.
10-کسب مهارت جدید یا تقویت تخصصی که داریم.
هرکس که مهارتهای بیشتری داشته باشد یا در کاری متخصص باشد، میتواند درآمد خود را بالا ببرد. در نتیجه میتواند پسانداز بیشتری داشته باشد یا در زمینههای دلخواه سرمایهگذاری کند.
11-گوش دادن به پادکستهای مالی
پادکست، رسانهای که همیشه و همهجا میتواند همراهمان باشد. هنگام رانندگی، استراحت، رفتوآمد به محل کار یا منزل. یکی از راههای افزایش سواد مالی، گوش دادن به پادکستهای مالی است. بسیاری از پادکستها، تجربیات رایگان زیادی را در حوزه سواد مالی در اختیار ما میگذارند.
کلام پایانی
تحقیقاتی که در زمینه سواد مالی و تاثیر آن بر زندگی مالی افراد انجام شده است، ثابت میکند بهرهگیری از دانش مالی هر چند اندک، تفاوتهای چشمگیری بر ثروت افراد میگذارد. زیرا افراد داریا سواد مالی به احتمال بیشتری به فکر برنامهریزی مالی برای دوران بازنشستگی و استفاده از دارائیهای فعلی خود هستند و قدرت تحلیل بالاتری نسبت به مسائل مالی دارند. بنابراین این مهارت باید در برنامههای آموزشی مدارس قرار بگیرد تا کودکان از همان ابتدا با مفاهیم مالی مانند پسانداز، بودجهبندی مالی، هزینهها و سرمایهگذاری آشنا شوند.
البته از آنجا که در برنامه آموزشی مدارس ما این مفاهیم جایگاه ویژهای ندارند، بهتر است خود به دنبال کسب و افزایش سواد مالی خود و خانوادهمان باشیم.
.
مطالب خوبی بود????❤